Alkibiades: over democratie in verval
Democratie is iets anders dan de wil van de massa. Nu populisten wereldwijd in opmars zijn, bespreken we met Ilja Leonard Pfeijffer en Marcia Luyten hoe de democratie zichzelf afschaft; en hoe dat te voorkomen is.
De oude Grieken wisten al: wanneer emoties de overhand krijgen, ontaardt een democratie in een ochlocratie, een dictatuur van de massa. Naar het voorbeeld van Ilja Leonard Pfeijffer in zijn monumentale roman, vertelt ALKIBIADES het verhaal van de ondergang van de Atheense democratie. Voor wie het wil zien zijn er zorgwekkende parallellen met het heden, waarin populisten wereldwijd aan terrein winnen en in naam van het volk rammelen aan de fundamenten van de democratie. Maar die populisten verkiezen we wel eerst zelf; dus wat is onze eigen verantwoordelijkheid voor het functioneren van de democratie?
Naar aanleiding van Pfeijffers nieuwste essaybundel Absolute democratie en fragmenten uit de voorstelling (gebracht door Sofie Decleir) gaan we in gesprek over de kwetsbaarheden van onze democratie. Is verval, zoals de Grieken stelden, onvermijdelijk of kunnen we ons verweren tegen de ochlocratische krachten? Hoe voorkomen we dat we onze eigen tiran verkiezen?
Ilja Leonard Pfeijffer (1968) is schrijver, dichter en essayist. Hij woont en werkt in Genua. Hij heeft 40 titels op zijn naam staan en 10 prijzen, waaronder de Libris literatuurprijs voor zijn roman La Superba (2013). Eind 2018 verscheen zijn roman Grand Hotel Europa. In 2023 verscheen zijn roman Alkibiades over het streven en falen van de omstreden Atheense politicus en strateeg Alkibiades. Begin februari 2026 komt zijn nieuwste boek Absolute democratie uit. Een bundel essays die hij schreef voor De Morgen over de steeds groter wordende druk op onze open en democratische samenlevingen.
Marcia Luyten (1971) is econome, journaliste, columnist en schrijver. Luyten schreef meerdere boeken waaronder in 2015 Het geluk van Limburg, een sociale geschiedenis over de opkomst en ondergang van de steenkoolindustrie, dat de Brusseprijs voor het beste journalistieke boek won. In 2023 publiceerde zij Democratie is niet voor bange mensen, een bundeling van haar columns voor de Volkskrant, waarin ze schrijft over veranderende verhoudingen in een revolutionaire tijd. In november 2024 verscheen haar boek Kiezen voor democratie, over de weg naar de basis van democratie.
Sofie Decleir (1970) schitterde al in talloze Zuidpoolproducties, waaronder Long Day’s Journey into Night en De aanzegster. In ALKIBIADES geeft ze gestalte aan Griekenlands meest omstreden politicus en strateeg, Alkibiades, die niet in staat was om te kiezen tussen zijn grenzeloze zelfliefde en het algemeen belang van zijn volk.
